Echo Play
5 min to read
Βιβλία για το σώμα, το σεξ και τη συναίνεση
Θέματα για τα οποία οφείλουμε να μιλάμε πιο συχνά
Βιβλία για το σώμα, το σεξ και τη συναίνεση
Αγαπημένοι μου βιβλιοφάγοι, στο σημερινό μας άρθρο θα μιλήσουμε για μερικά βιβλία που μπορούν να αποτελέσουν αφορμή για συζητήσεις με τα παιδιά γύρω από το σώμα, το σεξ, τα προσωπικά όρια, τη συναίνεση και τα δικαιώματά τους.
Η σεξουαλική αγωγή δεν χρειάζεται να ξεκινά από τη σεξουαλικότητα. Μπορεί να ξεκινά πολύ νωρίτερα, από τη γνωριμία με το σώμα, την αποδοχή του, την κατανόηση των αλλαγών που συμβαίνουν μεγαλώνοντας, την αναγνώριση των προσωπικών ορίων και την εμπειρία ότι το παιδί μπορεί να εκφράζει τι θέλει και τι δεν θέλει.
Τα βιβλία μπορούν να βοηθήσουν πολύ σε αυτή τη διαδικασία, όχι ως «εγχειρίδια» που πρέπει να διαβαστούν από την αρχή μέχρι το τέλος, αλλά ως αφορμές για συζήτηση, ερωτήσεις και εξερεύνηση, ανάλογα πάντα με την ηλικία και το ενδιαφέρον κάθε παιδιού.
Πάμε λοιπόν σταδιακά.
«Το γυμνό δεν είναι κακό» – Rosie Haine
Ένα ιδιαίτερο βιβλίο που προσεγγίζει το γυμνό σώμα μέσα από εικόνες και σκίτσα, δίνοντας χώρο στη φυσικότητα και την ποικιλομορφία των σωμάτων.
Μπορεί να αποτελέσει μια καλή αφορμή για να μιλήσουμε με τα παιδιά για το σώμα χωρίς ντροπή ή αμηχανία και να τα βοηθήσουμε να εξοικειωθούν με το γεγονός ότι τα σώματα δεν είναι όλα ίδια. Διαφέρουν σε σχήμα, μέγεθος, χαρακτηριστικά και εμφάνιση, ενώ παράλληλα αλλάζουν καθώς μεγαλώνουμε.
Η γνωριμία με το σώμα μπορεί να περιλαμβάνει και τις αλλαγές που εμφανίζονται στην ανάπτυξη, αλλά και το γεγονός ότι διαφορετικοί άνθρωποι μπορεί να βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια ανάπτυξης.
Η απενοχοποίηση του γυμνού δεν σημαίνει ότι καταργούμε την έννοια της ιδιωτικότητας. Αντίθετα, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τέτοιες συζητήσεις για να διαχωρίσουμε δύο πράγματα που συχνά μπερδεύονται: το σώμα δεν είναι κάτι ντροπιαστικό, αλλά ταυτόχρονα κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα στην ιδιωτικότητα και στην επιλογή σχετικά με το ποιος μπορεί να βλέπει ή να αγγίζει το σώμα του.
«Το σώμα σου είναι δικό σου» – Lucia Serrano
Από τη γνωριμία με το σώμα περνάμε στα προσωπικά όρια.
Το βιβλίο βοηθά να συζητήσουμε με τα παιδιά για τα μέρη του σώματος, αλλά παράλληλα εισάγει την έννοια ότι το σώμα μας μάς ανήκει και ότι έχουμε δικαίωμα να θέτουμε όρια σχετικά με το άγγιγμα και τη σωματική επαφή.
Μπορεί να αποτελέσει αφορμή για συζητήσεις όπως: Πότε θέλω μια αγκαλιά και πότε όχι; Μπορώ να πω όχι σε ένα άγγιγμα που δεν θέλω; Τι μπορώ να κάνω αν κάποιος δεν σεβαστεί το όχι μου; Σε ποιον ενήλικα μπορώ να μιλήσω αν κάτι με κάνει να νιώθω άβολα;
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι η συζήτηση δεν χρειάζεται να περιοριστεί σε «επικίνδυνους αγνώστους». Τα παιδιά χρειάζεται να γνωρίζουν ότι μπορούν να απευθυνθούν σε έναν ενήλικα που εμπιστεύονται όταν κάτι τα προβληματίζει, ανεξάρτητα από το ποιος είναι το άλλο πρόσωπο.
«Το πρώτο μου βιβλίο για το σεξ» – επιμέλεια Καπάτου
Εδώ περνάμε σε μια πιο ολοκληρωμένη εισαγωγή στη σεξουαλική αγωγή.
Πρόκειται για ένα βιβλίο που μπορεί να λειτουργήσει σαν μια μικρή εγκυκλοπαίδεια γύρω από ζητήματα που αφορούν το σώμα και τη σεξουαλικότητα. Μπορεί να αποτελέσει αφορμή για συζητήσεις σχετικά με την ανατομία του σώματος, το πώς δημιουργούνται τα μωρά, την περίοδο, τις αλλαγές που συμβαίνουν κατά την εφηβεία, την αντισύλληψη και άλλα ζητήματα που σταδιακά αποκτούν ενδιαφέρον για τα παιδιά καθώς μεγαλώνουν.
Ένα από τα πλεονεκτήματα μιας τέτοιας προσέγγισης είναι ότι η πληροφορία δεν χρειάζεται να εμφανιστεί ως κάτι «απαγορευμένο» ή ως μια συζήτηση που γίνεται μόνο όταν προκύψει κάποιο πρόβλημα.
Η σεξουαλική αγωγή μπορεί να είναι μια σταδιακή διαδικασία ενημέρωσης, στην οποία το παιδί αποκτά τις πληροφορίες που χρειάζεται, όταν είναι έτοιμο να τις επεξεργαστεί, και έχει τη δυνατότητα να επιστρέφει σε αυτές με νέες ερωτήσεις καθώς μεγαλώνει.
«Θέλω να μιλήσουμε για τη συναίνεση» – Justin Hancock
Από το σώμα και τη σεξουαλική αγωγή περνάμε σε μια έννοια που είναι πολύ σημαντική, αλλά δεν αφορά μόνο το σεξ: τη συναίνεση.
Το βιβλίο του Justin Hancock βοηθά να δούμε τη συναίνεση ως κάτι που υπάρχει σε πολλές πλευρές της καθημερινής μας ζωής. Αφορά το δικαίωμα να εκφράζουμε τι θέλουμε και τι δεν θέλουμε, να ακούμε αντίστοιχα τα όρια των άλλων και να κατανοούμε ότι ένα «ναι» δεν είναι δεδομένο ούτε αυτονόητο.
Μπορούμε, για παράδειγμα, να μιλήσουμε για το αν θέλουμε μια αγκαλιά, αν θέλουμε να συμμετέχουμε σε ένα παιχνίδι, αν θέλουμε να συνεχίσουμε κάτι που κάνουμε ή αν αλλάξαμε γνώμη.
Έτσι, η συναίνεση δεν παρουσιάζεται απλώς ως ένας κανόνας που πρέπει να θυμόμαστε όταν μεγαλώσουμε και ξεκινήσουμε ερωτικές σχέσεις. Γίνεται μέρος μιας ευρύτερης κατανόησης των σχέσεων: έχω δικαίωμα να λέω όχι και ο άλλος έχει δικαίωμα να λέει όχι. Μπορώ να αλλάξω γνώμη και χρειάζεται να σέβομαι όταν αλλάζει γνώμη και ο άλλος.
Και ίσως αυτή η καθημερινή κατανόηση των ορίων να αποτελεί ένα πολύ σημαντικό υπόβαθρο για την κατανόηση της σεξουαλικής συναίνεσης αργότερα.
«Έχω δικαίωμα, έχω δικαίωμα» – Πάνος Χριστοδούλου & Στέλλα Στεργίου
Και κάπως έτσι φτάνουμε στο τελευταίο βιβλίο της λίστας, το οποίο ανοίγει ακόμη περισσότερο τη συζήτηση: από το σώμα, στα όρια και από τα όρια, στα δικαιώματα.
Το «Έχω δικαίωμα, έχω δικαίωμα» μιλά για τα δικαιώματα του παιδιού και μπορεί να αποτελέσει μια πολύ όμορφη αφετηρία για να συζητήσουμε μαζί του όχι μόνο τι χρειάζεται να προστατεύει, αλλά και τι δικαιούται.
Το παιδί έχει δικαίωμα να ακούγεται, να εκφράζει τη γνώμη του, να προστατεύεται, να παίζει, να έχει ιδιωτικότητα και να αντιμετωπίζεται με σεβασμό. Έχει δικαίωμα να ζητά βοήθεια και να απευθύνεται σε έναν ενήλικα όταν κάτι το δυσκολεύει ή όταν αισθάνεται ότι κάποιο από τα δικαιώματά του δεν γίνεται σεβαστό.
Καλή ανάγνωση!
επιμέλεια: Χαλδαιοπούλου Νικολέττα
