September 7, 2026 2 min to read

Η θεραπεία ως κοινός τόπος

Σκέψεις με αφορμή την «Πίγκλ» του D. W. Winnicott

Διαβάζοντας το βιβλίο του D. W. Winnicott «Η Πίγκλ», γεννήθηκαν ορισμένοι προβληματισμοί γύρω από τη θεραπευτική διαδικασία και τον ρόλο του οικογενειακού περιβάλλοντος.

Αν και εκ πρώτης όψεως το βιβλίο φαίνεται να απευθύνεται κυρίως σε ειδικούς της ψυχικής υγείας, η δομή του περιλαμβάνει ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον στοιχείο: την αλληλογραφία μεταξύ των γονέων και του θεραπευτή. Μέσα από τις επιστολές αυτές μεταφέρονται όχι μόνο οι αναλύσεις του Winnicott, αλλά και η καθημερινότητα της μικρής Gabrielle, καθώς και η οπτική των ίδιων των γονέων.

Ένα από τα πιο σημαντικά σημεία του βιβλίου είναι η στάση της οικογένειας απέναντι στη συναισθηματική κατάσταση του παιδιού. Οι γονείς κατέγραφαν ουσιαστική επίγνωση των δυσκολιών της Gabrielle και βρήκαν τον χώρο να μείνουν δίπλα στα δυσφορικά της συναισθήματα.

Η πλαισίωση αυτών των συναισθημάτων δεν αποτελούσε ευθύνη μόνο του θεραπευτή. Οι γονείς παρέμειναν ενεργά παρόντες στη θεραπευτική διαδικασία. Ο πατέρας, παρά τη δυσκολία του να παρακολουθεί την έκφραση των αρνητικών συναισθημάτων του παιδιού, διατήρησε τη φυσική και συναισθηματική του διαθεσιμότητα όποτε του ζητήθηκε, χωρίς να αποσύρεται από το πλαίσιο.

Παράλληλα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο σεβασμός στα όρια του παιδιού εντός της συνεδρίας. Όταν η Gabrielle ένιωθε συναισθηματική επιβάρυνση, είχε τη δυνατότητα να διακόψει προσωρινά, να ολοκληρώσει νωρίτερα τη συνεδρία ή να ζητήσει την παρουσία του πατέρα της. Η ανάγκη αυτή γινόταν σεβαστή χωρίς να ασκείται πίεση για την τήρηση ενός αυστηρού χρονικού ή διαδικαστικού πλαισίου χάριν της ολοκλήρωσης της συνεδρίας (βλ. καπιταλισμός και πώς η παραγωγική λογική μπορεί να επηρεάσει τη θεραπευτική διαδικασία). Το θεραπευτικό πλαίσιο προσαρμοζόταν στη διαθεσιμότητα και τις ανάγκες του παιδιού τη δεδομένη στιγμή.

Η μητέρα της Gabrielle σημειώνει στον επίλογο του βιβλίου:

«…είχε μεγάλη αξία για τους γονείς να τους επιτραπεί να συμμετάσχουν σε μια διαδικασία μεγαλώματος και επανόρθωσης. Αυτό εμπόδισε όσα παρατηρούνται συχνά: οι γονείς να αισθάνονται παραμερισμένοι και έτσι να γίνονται λεία αισθημάτων αντιζηλίας και ανταγωνισμού προς τον θεραπευτή· ή ενδεχομένως και φθόνου είτε για τον θεραπευτή είτε για το παιδί· ή αλλιώς, για να αποφύγουν τέτοια οδυνηρά αισθήματα και μια ύπουλη κωλυσιεργία που μπορεί να προέλθει από αυτά, οι γονείς να αποσυρθούν και να εξέλθουν από το πεδίο της δυναμικής μιας ζωντανής σχέσης με το παιδί και να το παραδώσουν απλώς σε μια ικανότερη, αναγνωρισμένη αυθεντία.» Η παρατήρηση αυτή αναδεικνύει μια θεμελιώδη αρχή: η θεραπευτική διαδικασία δεν αποσκοπεί στην υποκατάσταση του γονεϊκού ρόλου από μια εξωτερική αυθεντία, αλλά στη συνεργασία θεραπευτή και οικογένειας για την υποστήριξη της ανάπτυξης του παιδιού.

Επιμέλεια: Νικολέττα Χαλδαιοπούλου